Dieser Beitrag wurde geschrieben von Katrin Stötter

Slaapproblemen bij baby's en peuters: oorzaken begrijpen en met gerichte inslaaphulpmiddelen rustige nachten creëren

Katrin Stötter

Moeder, gecertificeerde slaapcoach en oprichtster van het slaapadvies “Berensterke Babyslaap”.

Slaap is een centraal thema in het dagelijks leven met een baby of peuter – niet alleen voor het kind, maar ook voor de ouders. Vooral in de eerste levensmaanden kan het ontbreken van nachtrust snel een belasting worden. Onrust, slaaptekort en zorgen over de gezondheid van het kind houden veel gezinnen bezig. Maar met kennis, geduld en de juiste aanpak kun je je kind helpen beter in te slapen en door te slapen – en zo voor meer rust in jullie nachten zorgen. Ook voor moeders betekent een rustige slaap van het kind vaak een merkbare verlichting.

Wat zijn typische slaapproblemen bij baby's en peuters?

In mijn adviesgesprekken vertellen ouders steeds weer over soortgelijke inslaapproblemen, die vaak te maken hebben met het in slaap vallen, het middagdutje of het ’s nachts wakker worden:

• ’s Nachts voortdurend sabbelen
• Alleen in slaap vallen met hulp (borstvoeding, dragen, lichamelijk contact)
• Lange inslaaptijd, vaak met onrust of huilen
• Vaak ’s nachts wakker worden
• Korte dutjes overdag (30–40 minuten, vanaf de 8e maand)
• Langere wakkere periodes ’s nachts
• Vroeg wakker worden, ver voor 6 uur ’s ochtends
• Dutjes alleen mogelijk in draagdoek, hangwieg of kinderwagen
• In bed leggen bijna niet mogelijk zonder wakker te worden
• Verbinden van slaapcycli alleen met hulp van de ouders

Deze uitdagingen zijn niet ongewoon – en vaak ontwikkelingsgebonden. Toch ervaren veel ouders de terugkerende onderbrekingen als een echt slaapprobleem, dat het dagelijks gezinsleven sterk kan verstoren.

Waarom goede slaap zo belangrijk is

Slaap is niet alleen rust – het is essentieel voor de hersenontwikkeling, de lichamelijke gezondheid en het emotionele evenwicht van je kind. Juist in de vroege kinderjaren vinden talloze ontwikkelingsstappen plaats die de slaap beïnvloeden – maar ook slaap nodig hebben. Een kind dat passend bij zijn leeftijd slaapt, is overdag vaak evenwichtiger en kan beter herstellen volgens zijn slaapbehoefte.

Vanaf wanneer ontwikkelt zich een vast dag- en nachtritme?

Ongeveer vanaf de 4e maand begint je zuigeling een dag- en nachtritme in de slaap te ontwikkelen. De slaap wordt nu cyclischer. Het kan tot de 6e maand duren voordat dit ritme zich heeft gevestigd. In het eerste levensjaar verandert de slaap vaak voordat deze stabieler wordt.

Hoe je het in slaap vallen van je baby doelgericht kunt ondersteunen:

  • Slaapomgeving vroegtijdig verduisteren – niet alleen ’s nachts, maar ook voor het middagdutje of korte slaapjes

  • Vaste inslaaproutines vastleggen – Rituelen bieden zekerheid en bevorderen het inslapen

  • Slaapkleding ook overdag gebruiken, zodat je baby kan onderscheiden tussen wakkere en slaapfasen

  • Let op leeftijdsgeschikte waaktijden om oververmoeidheid te voorkomen

  • TIP

    Als je twijfelt bij tekenen van vermoeidheid, gebruik dan onze slaapbehoeftetabel. ⬇

De ideale slaapomgeving

Voor een rustgevende slaap is een stille, verduisterde en prikkelarme slaapomgeving van groot belang. Zorg ervoor dat je kind zoveel mogelijk dutjes in bed doet – en niet onderweg. Dat bevordert niet alleen het doorslapen, maar ook de emotionele stabiliteit.

Hoe lang duurt het meestal om in slaap te vallen?

Veel ouders vragen zich af hoe snel hun kind zou moeten inslapen. Maar ook hier is er geen vaste regel:

• Tot 14 maanden: 15–25 minuten
• Vanaf 15 maanden: 20–30 minuten

Als de inslaaptijd duidelijk korter is, was je kind misschien oververmoeid. Is deze langer, dan was het mogelijk nog niet moe genoeg.
🔑 Belangrijk: inslapen is een leerproces. Je baby heeft jouw nabijheid, structuur en tijd nodig om tot rust te komen. Vooral in het eerste levensjaar is dat volkomen normaal.

Waarom begeleiding bij het inslapen een behoefte is

Vooral ’s avonds en ’s nachts is het inslapen voor veel kinderen met spanning verbonden – het betekent afscheid nemen. Inslapbegeleiding geeft nabijheid, veiligheid en geborgenheid. Het is een basisbehoefte van je kind – geen „gewoonte” die je moet afleren. Gestructureerde dagen en liefdevolle rituelen helpen om spanning te verminderen en het inslapen te vergemakkelijken. Daarbij geldt: elk kind heeft zijn eigen slaapbehoefte, die met de groei steeds weer verandert.

Zal je kind ooit de hele nacht doorslapen?

Een veelvoorkomende wens – en tegelijk een groot misverstand. Want doorslapen betekent bij baby's meestal niet acht uur onafgebroken.
Oriëntatie voor nachtelijke slaapfasen:


• Tot 6 maanden: wakker worden naar behoefte
• 6–7 maanden: ongeveer 2–3 uur
• 8–9 maanden: ongeveer 3–4 uur
• 10–11 maanden: ongeveer 4–5 uur
• Vanaf 12 maanden: tot 6–12 uur

Ook in het tweede of derde levensjaar kunnen er steeds weer periodes zijn waarin je kind ’s nachts wakker wordt of onrustiger slaapt.

Waarom baby's 's nachts wakker worden

Baby’s worden ’s nachts wakker omdat ze honger hebben, nabijheid zoeken of nieuwe indrukken verwerken. Ook doorkomende tandjes, gezondheidsklachten of een ongunstige slaapomgeving kunnen de slaap verstoren. Stress en overprikkeling overdag hebben ook een negatieve invloed op het doorslapen ’s nachts.

De nachtelijke voeding is in de eerste 12 maanden volkomen normaal – vooral als je bedenkt hoe enorm de hersenontwikkeling en de lichamelijke groei van je kind zijn.

Vanaf de 13e maand – bij een normale ontwikkeling en goede voedselopname overdag – kun je overwegen om de nachtelijke maaltijden voorzichtig te verminderen. Let daarbij altijd op een hechtingsgerichte aanpak.

Slaapterugval – wat is dat?

De term slaapterugval beschrijft een ontwikkelingsgebonden verandering in het slaapgedrag – meestal gepaard gaand met onrust, langere inslaaptijden of nachtelijk ontwaken.

Typische tijdstippen:
Slaapterugvallen komen meestal voor in bepaalde ontwikkelingsfasen: de eerste doet zich voor rond de 4e of 5e maand, wanneer de slaap cyclischer wordt. Andere veelvoorkomende tijdstippen zijn de 8e/9e, 11e/12e, ongeveer de 18e en de 22e–24e maand. In deze fasen veranderen het slaappatroon en de behoeften sterk – vaak vergezeld van nieuwe motorische, taal- of denkontwikkelingen. In het tweede levensjaar merken veel ouders opnieuw zo’n fase op.

In deze fasen kan de slaap plotseling veel onrustiger worden. Ook de middagslaap of dutjes overdag kunnen worden geweigerd.

Wat helpt bij een terugval in het slaapritme?

• Een vaste dagindeling en rituelen behouden
• Afzien van spannende uitstapjes
• Rust, geduld en liefdevolle begeleiding
• Ontspannende elementen zoals een voetmassage met lavendelolie (puur natuur en in biologische kwaliteit)

Belangrijk: Ook deze fase gaat voorbij – beloofd.

Wanneer moet je een kinderarts raadplegen?

Niet elk slaapprobleem is ontwikkelingsgebonden. Als je het gevoel hebt dat gezondheidsredenen zoals bijvoorbeeld:

  • Reflux

  • verkort tongriempje

  • Allergieën

  • Ademhalingsproblemen

  • lichamelijke pijn

als een rol spelen, moet je beslist een kinderarts of kinderarts raadplegen. Ook aanvullende benaderingen zoals osteopathie of natuurgeneeskunde kunnen nuttig zijn.
Want: Zorgzaamheid betekent ook dat je de oorzaak van mogelijke klachten tijdig laat onderzoeken.

Waar naartoe bij aanhoudende slaapproblemen?

Veel ouders geven aan dat zij zich niet altijd goed geadviseerd voelen door medisch personeel – vooral als het gaat om kinderlijke slaap die aansluit bij de behoeften.

Mijn advies:
Wend je tot een erkende, op hechting gerichte slaapbegeleiding die rekening houdt met jouw persoonlijke wensen. Zorg ervoor dat je je op je gemak voelt bij die persoon – vertrouwen is de basis voor een succesvolle samenwerking.

1 2

Tot slot: Je doet het geweldig!

Als je nadenkt over slaapassociaties, rituelen of nachtelijk ontwaken – wees alsjeblieft niet bang. Gewoonten ontstaan pas geleidelijk, meestal vanaf de vijfde maand. En je mag ze veranderen – maar alleen als ze je belasten.

Jij bent de beste moeder of vader voor je kind. Vertrouw op jezelf – en op je onderbuikgevoel. Samen vinden jullie jullie weg.

Katrin Stötter
Katrin Stötter is een erkende, op hechting gerichte slaapcoach voor baby's (vanaf 6 maanden) en peuters (tot 2,5 / 3 jaar) en zelf ook moeder. Bij vragen en uitdagingen rondom het thema baby- en kinderslaap staat zij ouders bij als professionele, meelevende contactpersoon.

Mehr Informationen über Katrin Stötter findest du hier.

Terug naar het tijdschrift